Umarız “Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Ruy ailesiyle kalmaya devam edin!
Kadın Hakları İlk Hangi Ülkede Çıktı? Biraz Tarih, Biraz Mizah
Şunları da İnceleyin: Kadıköy Salı Pazarında kumaş var mı ?
Ruy’ya hoş geldiniz. Bu yazımızda merak ettiğiniz “Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı” konusunu sizin için araştırdık.
“Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı?” sorusu, arkadaş ortamında bir gün kahve içerken açtığım sohbetin konusu olmuştu. Tabii ben de “Hadi bakalım, şimdi tarih dersi mi göreceğiz?” diye düşünürken bir yandan kendi kendime, “Ama bunu sıkıcı yapmadan anlatabilir miyim?” diye sordum. Sonra dedim ki, neden olmasın, biraz mizah, biraz günlük hayat…
İzmir’de Bir Kahve Molasında Tarih
Geçenlerde arkadaşlarla Alsancak’ta oturuyoruz, çaylar geldi, kurabiye geldi, ortam güzel. Birden Ahmet sordu:
— “Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı, biliyor musun?”
Ben gözümü devirerek:
— “Baba, bunu soracak kadar boş vaktiniz var demek ki!”
İçimdenyse şöyle diyordum: Tamam, dalga geçme zamanı değil, ama bunu öyle bir anlatmalıyım ki herkes hem öğrenecek hem gülmeyecek.
İşte tarih derken, Avrupa’ya, 18. ve 19. yüzyıla gidiyoruz. Kadın hakları mücadelesi, büyük çoğunlukla Batı dünyasında, özellikle oy hakkı üzerinden başlamış. Ama işin güzel yanı, her ülkenin bu konuda bir “ilk” tarihi var ve bence bu tarihleri ezberlemek yerine hikayesiyle anlamak çok daha eğlenceli.
Yeni Zelanda: Kadın Hakları Konusunda Bir Şaka Gibi Ama Gerçek
Evet, Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı diye sorulunca akla gelen klasik ve ciddi cevaplardan biri Yeni Zelanda. 1893’te kadınlara oy hakkı tanınmış. Düşün bir: 1800’lerin sonu, insanlar at arabasıyla dolaşıyor, ben bile zaman makinem olsaydı o kadar yol gitmezdim herhalde. Ve o sırada Yeni Zelanda’daki kadınlar diyor ki: “Biz de oy kullanacağız!”
Arkadaş grubumdan biri aniden:
— “Yani kadınlar, beyler gibi mi?”
Ben gülerek:
— “Aynen, ama bir farkla: aynı zamanda tüm evi de yönetmeye devam edeceklerdi.”
İçten içe kendi kendime düşündüm: Ah, keşke 1893’te olsaydım da o atmosferi görebilseydim… Belki ben de oy kullanmak için sıraya girerdim. Ama muhtemelen kahve taşır, kendi kendime de söylenirdim.
Avrupa ve Amerika: Farklı Yaklaşımlar
Avrupa’ya geçtiğimizde tablo biraz daha karışık. Fransa, İngiltere, Almanya… Kadın hakları konusunda atılan adımlar zaman içinde gelmiş. 20. yüzyılın başında kadınlar yavaş yavaş oy kullanmaya başlamış, ama burada aklınızda bulunsun: her ülkenin kendi dramı ve komik anları var. Mesela İngiltere’de kadın hakları aktivistleri bazen pankart taşırken düşüyor, bazen polisle tartışıyor. Ama bunlar onları durdurmamış, aksine daha da hırslandırmış.
Amerika Birleşik Devletleri’nde ise kadınlar 1920’de oy kullanma hakkını elde etmiş. Benim aklıma hep şu gelir: Bütün o büyük yürüyüşleri düşün, bir yandan terliyorlar, bir yandan pankart taşıyorlar, sonra biri “Kahve molası yok mu?” diyor. İşte gerçek tarih böyle komik ve insanî.
Türkiye’de Durum
Türkiye’de kadın hakları denilince akla 1930’lar geliyor. Belediye seçimlerinde kadınlar oy kullanmaya başlamış, 1934’te ise genel seçimlerde. Arkadaşlarıma bunu anlattığımda genellikle şöyle tepki veriyorlar:
— “Vay be, biz de hızlıyızmış!”
Ben içimden: Hızlı dedik ama herhalde kahve molası biraz eksik kalmış, kim bilir?
Bursa’dan İzmir’e kadar yürürken düşünen ben, bir yandan “Kadın hakları sadece oy kullanmak değil, yaşamın her alanında özgürlük” diye kendi kendime not alıyorum. Ama arkadaş grubu hâlâ kahkaha atıyor. Çünkü tarih ciddi, ama anlatım eğlenceli olursa akılda kalıyor.
Gündelik Hayatla Bağlantı
Bazen markette kasada sıradayken aklıma geliyor: Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı, evet Yeni Zelanda… Ama bir yandan da diyorum: Ben burada sıramı beklerken haklarımı kullanıyor muyum? Kasadaki abla bana bakıyor, “Bence sen fazla düşünüyor” diyor. Haklı. Ama işte bu düşünceler sayesinde tarih daha eğlenceli hale geliyor.
Örneğin kahve siparişi verirken bile, “Kadın barista siparişi aldı, kendi haklarını kullanıyor mu acaba?” diye kendime soruyorum. Arkadaşlarım “Yine başladın” derken ben gülümsüyorum. İşte bu da demek ki, kadın hakları sadece bir tarih konusu değil, yaşamın içinde, her gün farkına vardığımız bir gerçek.
Mizahi Bir Sonuç
Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı sorusunun cevabı Yeni Zelanda olabilir ama işin mizahi kısmı şurada: Bazen biz haklarımızı unutuyoruz ya da hafife alıyoruz. Oysa her kahkaha, her tartışma, her “Sana ne kardeşim?” diyen iç ses aslında tarih boyunca mücadele eden kadınların gölgesinde şekilleniyor.
Sonuçta, tarih ciddi olabilir ama anlatırken gülmek de hakkımız. Kadın hakları, oy hakkı veya eğitim hakkı… Her biri bir adım ve bizler o adımların üzerine günümüzü inşa ediyoruz. Ve bir gün bir arkadaş grubunda tekrar sorulursa:
— “Kadın hakları ilk hangi ülkede çıktı?”
Ben yine gülümseyeceğim ve kahveyle birlikte, “Hadi bakalım, Yeni Zelanda’dan bir ders daha alalım!” diyeceğim.